Czym właściwie jest genomowanie?

Każde zwierzę dziedziczy połowę DNA po matce i połowę po ojcu, ale pełne rodzeństwo nie otrzymuje dokładnie tego samego zestawu genów. Dwie pełne siostry się więc różnić tym, co faktycznie odziedziczyły po rodzicach.

Rodowód pozwala przewidzieć, jakiego potencjału można się spodziewać, natomiast genomika pokazuje, co konkretne zwierzę faktycznie odziedziczyło. Dzięki temu można już u młodych osobników lepiej oszacować ich wartość genetyczną, wykrywać nosicielstwo wybranych defektów genetycznych, potwierdzać pochodzenie i wcześniej podejmować decyzje hodowlane.

Jak wygląda cały proces?

Cały proces zaczyna się od pobrania niewielkiego wycinka tkanki z ucha zwierzęcia. Próbka trafia następnie do laboratorium, gdzie izolowane jest DNA i analizowane są tysiące markerów genetycznych SNP rozmieszczonych w całym genomie.

Na podstawie uzyskanego profilu genetycznego oraz danych zgromadzonych w bazach referencyjnych wyliczane są oceny genomiczne dla poszczególnych cech i indeksów. Jednocześnie możliwe jest określenie m.in. wariantów białek mleka, nosicielstwa wybranych defektów genetycznych i haplotypów oraz weryfikacja pochodzenia. Końcowym etapem jest udostępnienie wyników hodowcy w systemie, gdzie można analizować zarówno pojedyncze zwierzęta, jak i całe grupy.

Dlaczego genomika 
daje więcej niż ocena „na oko”?

Młoda jałówka może mieć bardzo dobrych rodziców i dobrze wyglądać, a mimo to odziedziczyć słabszy zestaw genów niż jej pełna siostra. Na to, jak zwierzę wygląda i jakie osiąga wyniki, wpływają nie tylko geny, ale też żywienie, zdrowie, odchów i warunki utrzymania. Genomika pozwala sprawdzić coś, czego nie widać gołym okiem- jaki potencjał genetyczny ma dane zwierzę i co może przekazać potomstwu. Ma to szczególne znaczenie u cieląt i jałówek, które nie mają jeszcze własnych wyników. Dzięki genomice ważne decyzje hodowlane można podejmować dużo wcześniej.

Co hodowca może zyskać?

Genomika pozwala na wcześniejsze sprawdzenie, które jałówki mają największy potencjał genetyczny, a następnie odpowiednie zaplanowanie ich wykorzystania w stadzie. Łatwiej zdecydować, u których samic warto zastosować nasienie seksowane, które wykorzystać w ET lub IVF, a które przeznaczyć głównie do krycia nasieniem konwencjonalnym lub buhajów mięsnych.

Na tej podstawie można podzielić stado na grupy:

·       Najlepsze genetycznie samice można intensywniej wykorzystywać w hodowli, stosując nasienie seksowane, najlepsze buhaje, ET lub IVF;

·       Środkową część stada można wykorzystywać do remontu przy użyciu odpowiednio dobranych buhajów mlecznych;

·       Najsłabszą genetycznie część stada można kryć nasieniem buhajów mięsnych, ograniczając pozostawianie po niej jałówek na remont.

Dzięki temu remont stada i dalsza praca hodowlana opierają się przede wszystkim na samicach o najwyższym potencjale genetycznym, a kolejne pokolenia są planowane bardziej świadomie.

Genomika to nie tylko mleko

Genomika często kojarzy się głównie z wydajnością mleczną. W rzeczywistości pozwala ocenić znacznie więcej cech ważnych w hodowli. Możemy analizować między innymi mleko, tłuszcz i białko, ale także cechy związane ze zdrowiem, płodnością, długością użytkowania, przebiegiem wycieleń oraz pokrojem, w tym budową wymienia, nóg i racic. Oceny genomiczne powstają na podstawie dużej liczby danych o zwierzętach, ich rodowodach, wynikach użytkowości i genotypach. Dzięki temu można dokładniej oszacować wartość genetyczną zwierzęcia. Celem pracy hodowlanej nie jest więc tylko uzyskanie krowy dającej więcej mleka. Chodzi o zwierzę, które dobrze produkuje, jest zdrowe, płodne, funkcjonalne i pozostaje w stadzie przez wiele laktacji.

Jaką rolę pełni Elevate?

Elevate® firmy Semex to nie tylko badanie genomiczne, ale także narzędzie do analizy wyników pojedynczych zwierząt i całego stada.

Hodowca otrzymuje oceny genomiczne w indeksach LPI i TPI, a także informacje dotyczące m.in. beta-kazeiny, kappa-kazeiny, beta-laktoglobuliny, czerwonego umaszczenia, bezrożności, haplotypów i wybranych defektów genetycznych.

Ważną zaletą jest również automatyczna aktualizacja ocen wraz z kolejnymi oficjalnymi wycenami, bez konieczności ponownego genotypowania i bez dodatkowych kosztów.

Wyniki są dostępne również z poziomu telefonu, mogą być pobierane do Excela, a rozbudowane menu pozwala analizować całe stado, porównywać grupy zwierząt i obserwować trendy genetyczne.

Elevate udostępnia także dodatkowe wyniki i indeksy Semex związane m.in. z odpornością oraz przydatnością do doju automatycznego, takie jak Immunity+®, Calf Immunity™ czy Robot+™.

Białka mleka - kazeiny i beta-laktoglobulina

Genotypowanie pozwala również określić warianty genów odpowiadających za wybrane białka mleka. W Elevate informacje dotyczące beta-kazeiny, kappa-kazeiny oraz beta-laktoglobuliny są dostępne już w podstawowym zakresie badania.

Beta-kazeina jest najczęściej rozpatrywana pod kątem wariantów A1 i A2. Genotyp A2A2 oznacza, że zwierzę posiada dwie kopie allelu A2 i zawsze przekazuje potomstwu wariant A2. Pozwala to świadomie prowadzić hodowlę w kierunku stada A2A2.

Kappa-kazeina ma szczególne znaczenie dla właściwości technologicznych mleka. Wariant B, a zwłaszcza genotyp BB, jest ceniony ze względu na korzystne właściwości koagulacyjne mleka, dlatego może być istotny w stadach produkujących mleko przeznaczone do przetwórstwa serowarskiego.

Beta-laktoglobulina jest głównym białkiem serwatkowym mleka. Jej warianty genetyczne, najczęściej AA, AB i BB, wpływają na proporcje białek mleka i jego właściwości technologiczne.

Dzięki tym informacjom hodowca może uwzględniać w pracy hodowlanej nie tylko ilość produkowanego mleka, ale również jego skład i przydatność technologiczną.

Potwierdzenie pochodzenia i kontrola inbredu

Elevate umożliwia potwierdzenie pochodzenia zwierzęcia oraz korektę błędów w rodowodzie. W przypadku brakujących danych możliwe jest także uzupełnienie rodowodu, jeśli potencjalny ojciec znajduje się w północnoamerykańskiej bazie i dostępny jest jego profil genetyczny. Dzięki temu genotypowanie może nie tylko zweryfikować wpisane pochodzenie, ale również pomóc w identyfikacji ojca tam, gdzie wcześniej brakowało takiej informacji.

Dokładna informacja o pochodzeniu ma również znaczenie przy kontroli inbredu i planowaniu kojarzeń, ponieważ pozwala lepiej ocenić stopień spokrewnienia zwierząt i ograniczać narastanie inbredu w stadzie.